Zrównoważony rozwój w erze globalnej konkurencji
Dlaczego obniżenie priorytetu ryzyk środowiskowych dziś zwiększa koszty jutra
Gdy długoterminowe ryzyka ustępują presji bieżących kryzysów
Globalny krajobraz ryzyk w 2026 roku coraz wyraźniej kształtowany jest przez napięcia geopolityczne, presję gospodarczą oraz erozję mechanizmów współpracy międzynarodowej. Najnowszy Global Risks Report 2026 Światowego Forum Ekonomicznego opisuje świat wchodzący w „erę konkurencji”, w której państwa i przedsiębiorstwa skupiają się przede wszystkim na krótkoterminowej stabilizacji, często kosztem długofalowych celów zrównoważonego rozwoju.
W tym kontekście coraz wyraźniej widać, że ryzyka środowiskowe tracą pierwszoplanowe znaczenie w bieżącej debacie gospodarczej. Nie dlatego, że ich wpływ słabnie, lecz dlatego, że zostają przyćmione przez konflikty zbrojne, niestabilność rynków, presję inflacyjną oraz fragmentację handlu. Ta zmiana akcentów nie jest neutralna dla gospodarki i biznesu oznacza rosnące ryzyko „strategicznej krótkowzroczności”.
Obniżenie priorytetu ryzyk środowiskowych to pozorna ulga decyzyjna
Porównanie raportów z lat 2025 i 2026 pokazuje wyraźne przesunięcie percepcji. W edycji 2025 ryzyka środowiskowe były postrzegane nie tylko jako długoterminowe wyzwanie egzystencjalne, lecz także jako coraz bardziej namacalne zagrożenie krótkoterminowe. Rok później ich pozycja w rankingach dotyczących najbliższych dwóch lat wyraźnie spada.
Obniżenie priorytetu ryzyk środowiskowych w krótkim terminie dotyczy m.in. ekstremalnych zjawisk pogodowych, utraty bioróżnorodności czy krytycznych zmian systemów Ziemi. Co istotne, spadek ten ma nie tylko charakter względny, w porównaniu z innymi ryzykami, lecz także bezwzględny, co oznacza realne obniżenie poziomu obaw respondentów.
Raport 2026 jasno pokazuje jednak, że nie jest to efekt poprawy sytuacji środowiskowej, lecz konsekwencja dominacji ryzyk geopolitycznych i ekonomicznych. Wojny, sankcje, geogospodarcza konfrontacja i obawy o stabilność finansową absorbują uwagę decydentów, spychając kwestie klimatyczne na dalszy plan decyzji strategicznych.
Paradoks polega na tym, że w perspektywie 10 lat to właśnie ryzyka środowiskowe pozostają najpoważniejszym zagrożeniem dla globalnej stabilności. Innymi słowy, ryzyka środowiskowe tracą pierwszoplanowe znaczenie dziś, aby powrócić jutro ze zdwojoną siłą i znacznie wyższymi kosztami.
Zrównoważony rozwój jako warunek ciągłości działania firm
Jednym z najważniejszych przesłań Global Risks Report 2026 dla świata biznesu jest konieczność zmiany perspektywy. Zrównoważony rozwój nie może być już traktowany wyłącznie jako obszar raportowania ESG lub zarządzania reputacją.
Obniżenie priorytetu ryzyk środowiskowych w bieżących decyzjach strategicznych zwiększa podatność firm na zakłócenia operacyjne. Raport wyraźnie pokazuje, że ryzyka środowiskowe są silnie powiązane z innymi kategoriami ryzyk - od infrastrukturalnych, przez społeczne, po ekonomiczne. Zmiany klimatyczne wpływają na dostępność energii i wody, stabilność łańcuchów dostaw, produktywność pracy oraz koszty finansowania i ubezpieczeń.
W tym sensie zrównoważony rozwój staje się integralnym elementem zarządzania ciągłością działania (business continuity). Firmy, które odkładają inwestycje adaptacyjne i transformacyjne, zyskują jedynie krótkotrwałą ulgę kosztową, jednocześnie zwiększając ryzyko przyszłych przerw operacyjnych i gwałtownych korekt strategicznych.
Polska w punkcie przecięcia ryzyk środowiskowych i gospodarczych
Wnioski raportu są szczególnie istotne w kontekście Polski. Polska gospodarka funkcjonuje jednocześnie w warunkach presji transformacyjnej, rosnącej zmienności klimatycznej oraz zwiększonego znaczenia geopolityki i bezpieczeństwa energetycznego.
Ekstremalne zjawiska pogodowe coraz silniej oddziałują na rolnictwo, infrastrukturę transportową i sektor energetyczny. Susze i fale upałów wpływają na dostępność zasobów i produktywność, natomiast powodzie generują wysokie koszty infrastrukturalne. Jednocześnie relatywnie wysoka emisyjność miksu energetycznego sprawia, że obniżenie priorytetu ryzyk środowiskowych w decyzjach inwestycyjnych może szybko przełożyć się na utratę konkurencyjności i wzrost ryzyk regulacyjnych.
W warunkach narastającej konkurencji geogospodarczej ryzyka środowiskowe tracą pierwszoplanowe znaczenie w debacie publicznej, lecz w praktyce coraz silniej wpływają na stabilność działalności firm działających w Polsce, szczególnie w sektorach energochłonnych i eksportowych.
Dezinformacja i cyberbezpieczeństwo - niedocenione ryzyka systemowe
W polskim kontekście szczególnego znaczenia nabierają również ryzyka dezinformacji oraz cyberbezpieczeństwa, które w Global Risks Report 2026 należą do najwyżej ocenianych zagrożeń krótkoterminowych. Choć na pierwszy rzut oka nie są one bezpośrednio kojarzone ze zrównoważonym rozwojem, w praktyce coraz silniej wpływają na jego społeczną, gospodarczą i instytucjonalną stabilność. Dezinformacja podważająca polityki klimatyczne, transformację energetyczną czy inwestycje infrastrukturalne osłabia zaufanie społeczne i utrudnia realizację długofalowych strategii, co w Polsce - kraju wciąż intensywnie negocjującym tempo i koszty transformacji - ma szczególnie istotne znaczenie. Równolegle rosnące zagrożenia cybernetyczne, obejmujące infrastrukturę energetyczną, logistyczną i finansową, zwiększają ryzyko zakłóceń operacyjnych i systemowych. W warunkach obniżenia priorytetu ryzyk środowiskowych istnieje dodatkowe niebezpieczeństwo, że cyberbezpieczeństwo i odporność informacyjna będą traktowane wyłącznie jako kwestie techniczne, a nie element szerszej odporności gospodarczej. Tymczasem dla firm działających w Polsce zdolność do ochrony danych, systemów operacyjnych i wiarygodności informacji staje się nieodzownym uzupełnieniem strategii ESG oraz zarządzania ciągłością działania, zwłaszcza w sektorach kluczowych dla transformacji energetycznej i zielonych inwestycji.
Krótkowzroczność jako nowe ryzyko systemowe
Global Risks Report 2026 pokazuje, że największym zagrożeniem nie jest samo ryzyko środowiskowe, lecz sposób, w jaki jest ono obecnie traktowane. Obniżenie priorytetu ryzyk środowiskowych w krótkim horyzoncie decyzyjnym nie zmniejsza ich znaczenia, lecz zwiększa prawdopodobieństwo przyszłych kryzysów o znacznie większej skali.
Zrównoważony rozwój staje się dziś miarą dojrzałości strategicznej — zdolności do łączenia bieżącej presji konkurencyjnej z długoterminową odpornością gospodarczą. W świecie, w którym ryzyka środowiskowe tracą pierwszoplanowe znaczenie tylko pozornie, firmy i gospodarki, które uwzględnią je w swoich decyzjach już teraz, zyskają przewagę nie tylko regulacyjną, lecz przede wszystkim operacyjną i finansową.
Autor: Justyna Walas - Ryba, Trenerka biznesu, Compliance & Risk & ESG Oficerka, Prezeska Ecoris ESG
Polecane artykuły
Dołącz do naszej listy mailingowej i otrzymuj najświeższe wiadomości ESG
*Subskrybując wyrażasz zgodę na przetwarzanie Twoich danych w celach marketingowych.
Social media