Miks energetyczny w Polsce — między węglem a odnawialną energią
Autor: Tomasz Rola Founder / Cost & Lca Consultant Ro.lab Consulting
Polska Wciąż Należy Do Najbardziej Emisyjnych Elektroenergetycznie Krajów Europy. Według Danych Iea, Krajowy Wskaźnik Emisyjności Energii Elektrycznej Wyniósł W 2023 Roku 627 Gco₂e/kwh — Dla Porównania, Francja Osiąga 65,5, A Norwegia Zaledwie 10,2 Gco₂e/kwh. Przyczyną Jest Strukturalne Uzależnienie Od Węgla, Który W 2023 Roku Odpowiadał Za Ponad 72% Krajowej Produkcji Energii Elektrycznej.
Francja Zawdzięcza Niski Wskaźnik Dominacji Energetyki Jądrowej, Norwegia — Rozbudowanej Hydroenergetyce Wynikającej Z Ukształtowania Terenu, A Brazylia — Masowym Inwestycjom W Odnawialne źRódła Energii, Przekraczającym 100 Miliardów Dolarów. Nawet Chiny, mimo podobnego do Polski udziału węgla, osiągają niższy wskaźnik emisji (594,5 Gco₂e/kwh) dzięki dywersyfikacji miksu — 4,7% energii jądrowej i 15,1% hydroenergetyki — oraz gigantycznym inwestycjom w transformację energetyczną, sięgającym w samym 2020 roku ponad 76 miliardów dolarów.
Czym Jest Miks Energetyczny I Jak Się Go Liczy?
Miks Energetyczny To Struktura źRódeł, Z Których Pochodzi Produkowana Energia Elektryczna W Danym Kraju Lub Regionie. Innymi Słowy, Opisuje On W Jakich Proporcjach Do Wytwarzania Prądu Wykorzystuje Się Węgiel, Gaz, Energię Jądrową, Wiatr, Słońce, Wodę I Inne źRódła. Miks Nigdy Nie Jest Stały — Zmienia Się W Czasie Rzeczywistym W Zależności Od Pogody, Dostępności Elektrowni I Aktualnego Zapotrzebowania Na Energię.
Dla Każdego źRódła W Miksie Oblicza Się Tzw. Pierwotny Współczynnik Energii (Primary Electricity Factor, Pef), Wyrażony W Gramach Ekwiwalentu Co₂ Na Kilowatogodzinę (Gco₂e/kwh). Oblicza Się Go Według Wzoru Uwzględniającego Całkowite Nakłady Energetyczne Potrzebne Do Produkcji, Pomniejszone O Energię Zużytą Na Potrzeby Własne Elektrowni Oraz Straty W Przesyle:
Pef = ΣEi / (ΣEo − Eou − Edl)
Gdzie: Ei — Całkowite Nakłady Energetyczne, Eo — Całkowita Produkcja Energii, Eou — Zużycie Własne Elektrowni, Edl — Straty Dystrybucyjne
Ważne Jest Przy Tym, żE Co₂ To Nie Jedyny Gaz Cieplarniany Emitowany Przy Produkcji Energii. Znaczenie Mają Też Metan (Ch₄) I Podtlenek Azotu (N₂o), Których Wpływ Na Klimat Jest Odpowiednio 28- I 273-krotnie Silniejszy Niż Co₂ W Perspektywie 100 Lat. Aby Ująć Je W Jednej Liczbie, Stosuje Się Jednostkę Co₂E (Ekwiwalent Co₂) — Sumuje Się Emisje Poszczególnych Gazów, Każdy Pomnożony Przez Swój Współczynnik Ocieplenia Globalnego (Gwp):
Co₂E = (Gwp_co₂ × Emisje Co₂) + (Gwp_ch₄ × Emisje Ch₄) + (Gwp_n₂O × Emisje N₂O)
Istotna Jest Też Różnica Między Podejściem Operacyjnym A Cyklem żYcia (Lca). Węgiel I Gaz Emitują Co₂ Już Podczas Spalania, Więc Ich Operacyjna Emisyjność Jest Wysoka. Elektrownia Wiatrowa Czy Wodna Nie Emituje Nic Podczas Pracy — Ale Jej Budowa I Serwisowanie Też Mają Swój śLad Węglowy. Dlatego Pełna Ocena Uwzględnia Cały Cykl żYcia Instalacji: Od Budowy Po Likwidację. ŚRednie Emisje Cyklu żYcia Wynoszą Dla Węgla 820 Gco₂e/kwh, Dla Gazu 490, Dla Biomasy 230, Podczas Gdy Dla Wiatru To Zaledwie 11, Dla Elektrowni Wodnych 24, A Dla Jądrowych 12 Gco₂e/kwh.
Regionalna Mozaika: Od 43 Do 771 Gco₂e/kwh
Analiza Przeprowadzona Na Poziomie 16 Województw Ujawnia Różnice, Które Wprost Trudno Zmieścić W Jednej Liczbie. Na Jednym Krańcu Skali Leży Warmińsko-mazurskie — Tam Aż 98% Energii Pochodzi Ze źRódeł Odnawialnych, A Wskaźnik Emisyjności Wynosi Jedynie 43,5 Gco₂e/kwh. Na Przeciwległym Biegunie Stoi Opolskie, Gdzie Odnawialne źRódła Pokrywają Zaledwie 6% Miksu, A Wskaźnik Sięga 770,9 Gco₂e/kwh.
Co Kryje Się Za Różnicami?
Kluczowym Czynnikiem Determinującym Emisyjność Jest Udział Odnawialnych źRódeł Energii W Regionalnym Miksie. Województwa Zachodnie I Nadmorskie — Zachodniopomorskie, Wielkopolskie, Pomorskie — Dysponują Rozbudowaną Infrastrukturą Wiatrową I Osiągają Emisyjność Kilkukrotnie Niższą Od śRedniej Krajowej. Natomiast Województwa Centralnej I Południowej Polski, Takie Jak ŁóDzkie I Mazowieckie, Opierają Produkcję Niemal Wyłącznie Na Węglu — Stąd Wskaźniki Przekraczające 740 Gco₂e/kwh.
Co Istotne, Nawet Duży Wolumen Produkcji Nie Gwarantuje Niskiej Emisyjności. ŁóDzkie I Mazowieckie To Dwa Największe Producenci Energii Elektrycznej W Polsce (Odpowiednio 28 I 30 Twh Rocznie), A Jednocześnie Jedne Z Najbardziej Emisyjnych.
Dobrym Przykładem Na Zilustrowanie Wpływu Regionalizacji Miksu Energytcznego Jest Podróz Samochodem Elektrycznym. Przejazd Ze Szczecina Do Krakowa (Ok. 650 Km) Generuje 67 Kgco₂e, Gdy łAdowanie Odbywa Się W Województwach O Niższej Emisyjności. Trasa Powrotna Tą Samą Drogą, Lecz Z łAdowaniem W Innych Lokalizacjach, Daje 92,8 Kgco₂e — Różnica 28%, Wynikająca Wyłącznie Z Regionalnego Miksu Energetycznego. W Obu Przypadkach Elektryk I Tak Wypada Znacznie Lepiej Niż Samochód Spalinowy, Który Emituje Ok. 138 Kgco₂e Na Tej Trasie.
Wnioski Dla Polityki Klimatycznej
Wyniki Analizy Wskazują, żE Posługiwanie Się Wyłącznie Ogólnopolskim Wskaźnikiem Emisji Prowadzi Do Systematycznego Zafałszowania Rachunku Węglowego — Zarówno W Przypadku Firm Raportujących Emisje, Jak I Indywidualnych Wyborów Konsumentów. Metodologia Oparta Na Podziale Na Województwa Pozwala Lepiej Projektować Lokalne Strategie Dekarbonizacji I Trafniej Wskazywać Regiony Wymagające Priorytetowych Inwestycji W Oze.
Jednocześnie Należy Zwrócić Uwagę Na Ograniczenia Metodologiczne: Energia Elektryczna Przepływa Przez Granice Administracyjne, A Mniejsze Województwa — Jak Warmińsko-mazurskie Z Produkcją Ok. 2 Twh — De Facto Importują Energię Z Innych Regionów, Co Zawyża Ich Pozornie Niski Wskaźnik Emisyjności. Mimo Tych Zastrzeżeń, Regionalne Podejście Do Obliczania Emisji Dostarcza Znacznie Precyzyjniejszego Narzędzia Do Planowania Transformacji Energetycznej Niż Jedna Ogólnopolska Liczba.
Polecane artykuły
Dołącz do naszej listy mailingowej i otrzymuj najświeższe wiadomości ESG
*Subskrybując wyrażasz zgodę na przetwarzanie Twoich danych w celach marketingowych.
Social media