ESG Institute » Czy ESG redefiniuje współczesny model biznesowy?

Zaloguj

Wyloguj

13 maja 2026

Czy ESG redefiniuje współczesny model biznesowy?

Autor: Patrycja Lesiak-Święcek- Ekspertka corporate governance i ESG, Członek Rady Nadzorczej Cavatina Holding S.A

Od raportowania niefinansowego do strategicznej transformacji przedsiębiorstw

Jeszcze do niedawna ESG (Environmental, Social, Governance) było postrzegane przede wszystkim jako element raportowania niefinansowego lub narzędzie wspierające komunikację wizerunkową przedsiębiorstw. W wielu organizacjach działania związane ze zrównoważonym rozwojem miały charakter deklaratywny i funkcjonowały równolegle wobec zasadniczych procesów biznesowych. Obecnie jednak coraz wyraźniej widać, że ESG przestaje być wyłącznie dodatkiem do działalności przedsiębiorstw, a staje się jednym z kluczowych czynników wpływających na sposób projektowania modeli biznesowych oraz prowadzenia zarządzania strategicznego.

Zmiana ta wynika zarówno z presji regulacyjnej, jak i z głębokiej transformacji otoczenia społeczno-gospodarczego. Rozwój i dynamika zmian unijnych regulacji, w szczególności dyrektywy CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive), rozszerzył zakres obowiązków związanych z raportowaniem ESG i jednocześnie nadał zrównoważonemu rozwojowi nowy wymiar strategiczny. Tym samym warte podkreślenia jest, że ESG nie może być dziś traktowane wyłącznie jako obowiązek prawny, ale powinno być postrzegane jako element wspierający budowanie długoterminowej wartości organizacji oraz jej przewagi konkurencyjnej.

W praktyce oznacza to redefinicję samej logiki funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Od shareholder value do stakeholder value

Tradycyjny model biznesowy przedsiębiorstwa opierał się przede wszystkim na maksymalizacji wartości dla właścicieli i akcjonariuszy. Dominującym celem organizacji było osiąganie wzrostu finansowego, zwiększanie rentowności oraz umacnianie pozycji rynkowej. W takim podejściu kwestie społeczne i środowiskowe pozostawały często na marginesie procesów zarządczych. Rozwój koncepcji ESG zmienia jednak ten paradygmat. Współczesne przedsiębiorstwa coraz częściej funkcjonują w logice stakeholder value, a więc tworzenia wartości dla szerokiego grona interesariuszy: klientów, pracowników, społeczności lokalnych, regulatorów, inwestorów oraz partnerów biznesowych. Analiza literatury wskazuje, że ESG wywodzi się z koncepcji CSR, jednak ma charakter bardziej systemowy i strategiczny, ponieważ integruje kwestie środowiskowe, społeczne i korporacyjne z podstawowymi celami ekonomicznymi organizacji. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera teoria interesariuszy R. Edwarda Freemana, zgodnie z którą przedsiębiorstwo powinno uwzględniać interesy wszystkich grup wpływających na jego funkcjonowanie lub pozostających pod wpływem jego działań. ESG staje się więc praktycznym narzędziem realizacji odpowiedzialności przedsiębiorstwa wobec interesariuszy. Nie chodzi już wyłącznie o generowanie zysków, lecz również o budowanie społecznej akceptacji działalności firmy, ograniczanie negatywnego wpływu na środowisko oraz wzmacnianie transparentności zarządzania. Jednocześnie podkreśla się, że właśnie ta zmiana podejścia prowadzi do redefinicji współczesnego modelu biznesowego. ESG wpływa bowiem nie tylko na sposób raportowania danych niefinansowych, ale także na architekturę procesów organizacyjnych, relacje z otoczeniem oraz logikę tworzenia wartości.

ESG jako element strategii przedsiębiorstwa

Analiza wyników badań przeprowadzonych wśród menedżerów przedsiębiorstw działających w Polsce pokazują, że organizacje znajdują się obecnie w fazie przejścia od deklaratywnego podejścia do ESG do strategiczno-operacyjnej integracji tej koncepcji z działalnością przedsiębiorstwa. Respondenci wskazywali, że ESG coraz częściej staje się integralnym elementem misji, wizji oraz strategii rozwoju organizacji. Szczególnie istotny jest fakt, że menedżerowie przestają postrzegać ESG wyłącznie jako narzędzie wizerunkowe. W badaniach jakościowych podkreślano, że wdrażanie ESG ma charakter przede wszystkim strategiczny i ekonomiczny. ESG zaczyna wpływać na decyzje inwestycyjne, procesy zarządzania ryzykiem, politykę finansowania oraz sposób budowania relacji z klientami i inwestorami. W sektorze finansowym ESG oddziałuje na procesy oceny ryzyka i politykę kredytową, natomiast w branży energetycznej redefiniuje kierunki inwestycji i strukturę miksu energetycznego. W przedsiębiorstwach produkcyjnych ESG stymuluje rozwój niskoemisyjnych produktów i nowych rozwiązań technologicznych, z kolei w sektorze usług wpływa na rozwój oferty doradczej i budowanie trwałych relacji z klientami.

W praktyce oznacza to, że ESG zaczyna przenikać cały łańcuch wartości przedsiębiorstwa.

ESG a przewaga konkurencyjna

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z analizy literatury i przeprowadzonych badań jest stwierdzenie, że ESG może pełnić funkcję strategicznego zasobu przedsiębiorstwa. Rozważania odwołują się tutaj do resource-based view (RBV), zgodnie z którym źródłem trwałej przewagi konkurencyjnej są unikalne zasoby i kompetencje organizacji.

Współcześnie coraz większego znaczenia nabierają zasoby niematerialne, takie jak:

reputacja,

zaufanie interesariuszy,

transparentność,

zdolność adaptacyjna,

wiarygodność organizacji.

Badania pokazują, że integracja ESG najczęściej przekłada się na poprawę reputacji przedsiębiorstwa oraz wzrost lojalności klientów. Menedżerowie wskazywali również na pozytywny wpływ ESG na dostęp do finansowania oraz budowanie przewagi konkurencyjnej. Jednocześnie warto podkreślić, że efekty finansowe ESG mają zwykle charakter pośredni i długoterminowy. Autorzy badań podkreślają, że przedsiębiorstwa wdrażające ESG są lepiej postrzegane przez inwestorów, łatwiej pozyskują kapitał oraz wykazują większą odporność na zmiany rynkowe i kryzysy gospodarcze. Równocześnie organizacje te częściej budują trwałe relacje z klientami oraz wzmacniają swoją wiarygodność wobec interesariuszy.

W tym sensie ESG nie zastępuje tradycyjnych celów ekonomicznych przedsiębiorstwa, lecz zmienia mechanizmy ich osiągania.

Transformacja organizacyjna i nowe kompetencje

Wdrażanie ESG prowadzi również do istotnych zmian wewnątrz organizacji. Badania jakościowe wskazują, że przedsiębiorstwa coraz częściej tworzą nowe funkcje związane z zarządzaniem zrównoważonym rozwojem, analizą ryzyka klimatycznego oraz raportowaniem niefinansowym. Transformacja ta wymaga jednak nowych kompetencji menedżerskich oraz zmiany kultury organizacyjnej. Jednym z najczęściej wskazywanych problemów był niedobór wiedzy dotyczącej raportowania ESG, zarządzania danymi niefinansowymi oraz interpretacji regulacji. Respondenci zwracali również uwagę na niski poziom zaangażowania pracowników oraz opór organizacyjny wobec zmian. Analiza pokazuje więc, że redefinicja modelu biznesowego przez ESG nie polega jedynie na wdrożeniu nowych procedur raportowych. Jest to znacznie głębszy proces transformacji organizacyjnej, obejmujący sposób podejmowania decyzji, kulturę organizacyjną, strukturę kompetencji oraz relacje z otoczeniem.

ESG jako nowy etap ewolucji modeli biznesowych

Powyższe prowadzi do istotnego wniosku: ESG nie jest chwilowym trendem ani wyłącznie konsekwencją regulacji unijnych. Jest raczej przejawem głębszej transformacji współczesnego kapitalizmu i sposobu funkcjonowania przedsiębiorstw. Rosnące znaczenie kwestii środowiskowych, społecznych i governance powoduje, że przedsiębiorstwa muszą redefiniować sposób tworzenia wartości oraz budowania przewagi konkurencyjnej. Model biznesowy oparty wyłącznie na krótkoterminowej efektywności finansowej okazuje się niewystarczający w warunkach rosnącej presji społecznej, regulacyjnej i inwestorskiej.

W rezultacie ESG rzeczywiście redefiniuje współczesny model biznesowy nie poprzez odejście od celów ekonomicznych, lecz poprzez zmianę sposobu ich realizacji. Sukces przedsiębiorstwa coraz częściej zależy bowiem nie tylko od wyników finansowych, ale również od zdolności organizacji do budowania zaufania, odpowiedzialności i długoterminowej odporności strategicznej.

Artykuł opracowano na podstawie: https://managementpapers.polsl.pl/wp-content/uploads/2026/05/245-Lesiak-Swiecek.pdf