Kontekst regulacyjny po Omnibusie

W 2025 roku Unia Europejska wprowadziła pakiet znany jako Omnibus I, który przyniósł istotne zmiany w zakresie raportowania zrównoważonego rozwoju – podwyższył progi dla obowiązkowego raportowania CSRD co znacznie zawęziło liczbę podmiotów objętych tym obowiązkiem, odroczył terminy dla kolejnych fal podmiotów o 2 lata oraz zredukował zakres danych wymaganych od raportujących.

W konsekwencji duże firmy poniżej nowych progów:

> 1000 pracowników

> przychody netto powyżej 450 mln EUR 

zostały wyłączone z obowiązku raportowania – nawet jeśli wcześniej były objęte CSRD. Raportowanie stało się dobrowolne do roku 2029, dla notowanych na giełdzie małych i średnich przedsiębiorstwa (MŚP). Nienotowane na giełdzie firmy z sektora MŚP już w wersji regulacji sprzed wprowadzenia pakietu Omnibus nie były objęte obowiązkiem raportowania. 

Tabela: Zmiany po Omnibusie – kto musiał raportować, a nie musi i komu przesunięto terminy

Jednakże, mimo formalnego zniesienia lub zawieszenia obowiązku raportowania, presja rynkowa na udostępnianie kluczowych danych ESG pozostała silna. W szczególności duże firmy, inwestorzy oraz klienci niezmiennie oczekują wiarygodnych informacji, które umożliwiają ocenę zaangażowania przedsiębiorstwa w obszarze zrównoważonego rozwoju. 

• Inwestorzy instytucjonalni i fundusze – niemal wszyscy (99%) wykorzystują dane ESG w decyzjach inwestycyjnych, a 76% uważa, że firmy wciąż dostarczają zbyt mało precyzyjnych informacji. ESG jest integrowane z modelami wyceny i analizą ryzyka, bo pozwala ocenić długoterminową stabilność i odporność biznesu. Brak danych ESG może oznaczać wykluczenie z portfela inwestycyjnego lub gorsze warunki finansowania. 

• Banki i sektor finansowy – zgodnie z regulacjami UE muszą uwzględniać ryzyka ESG w procesach kredytowych. Projekty zorientowane na zrównoważony rozwój otrzymują preferencyjne finansowanie. Brak transparentności ESG zwiększa ryzyko kredytowe i może zamknąć dostęp do „zielonych” produktów finansowych. 

• Klienci i konsumenci – rosnąca świadomość społeczna: coraz więcej Polaków oczekuje, że firmy będą poruszać kwestie ważne dla środowiska i społeczeństwa. Coraz częściej wybieramy marki odpowiedzialne, a brak działań ESG grozi utratą reputacji i lojalności klientów. 

• Łańcuchy dostaw – duże korporacje wymagają od dostawców danych ESG, nawet jeśli ci formalnie nie podlegają obowiązkowi raportowania. Ponad 100 tys. polskich firm w łańcuchach dostaw będzie pośrednio zobowiązanych do przekazywania informacji ESG, bo brak takich danych może skutkować odrzuceniem oferty lub wykluczeniem z przetargu. 

• Pracownicy i talenty – młodsze pokolenia preferują pracodawców, którzy wykazują realny wpływ na środowisko i społeczeństwo. ESG staje się elementem employer brandingu i walki o talenty.
   

W tym kontekście standard VSME zyskuje na znaczeniu, stając się narzędziem, które pozwala wypełnić lukę powstałą po ograniczeniu formalnych wymogów raportowych. Dzięki VSME przedsiębiorstwa nieobjęte obowiązkiem raportowania w tym z sektora MŚP mogą w sposób uporządkowany i adekwatny do swoich możliwości prezentować kluczowe wskaźniki zrównoważonego rozwoju, odpowiadając jednocześnie na oczekiwania rynku bez konieczności wdrażania pełnych, skomplikowanych standardów raportowania ESRS. Dodatkowo Komisja Europejska ogłaszając nowe wytyczne co do obowiązkowego raportowania jasno określiła maksymalny zakres informacji, które może być zbierany od innych przez firmy raportujące obowiązkowo i ograniczyła go do zakresu danych standardu VSME.

VSME to tylko 11 ujawnień w module podstawowym i 9 dodatkowych w kompleksowym. Przy znacznie zredukowanych kosztach i znacząco mniejszym obciążeniu administracyjnym potencjalne korzyści stają się jeszcze bardziej atrakcyjne.

a)  Przygotowanie na przyszłe regulacje
Choć Omnibus ograniczył obowiązki, nie można wykluczyć kolejnych zmian. Firmy, które zaczną raportować dobrowolnie, będą lepiej przygotowane na ewentualne rozszerzenie regulacji. Firmy, dla których raportowanie zostało odroczone w czasie mogą wdrożyć VSME którego, struktura jest zgodna z ESRS i dyrektywą CSRD, aby uniknąć chaosu i stopniowo budować kompetencje i systemy raportowania.

b) Przewaga konkurencyjna w łańcuchach dostaw
Posiadanie raportu zgodnego z VSME ułatwia utrzymanie kontraktów i zdobywanie nowych zleceń. Zamiast odpowiadać na dziesiątki różnych ankiet, firma może przedstawić jeden spójny dokument.

c) Lepszy dostęp do finansowania  
Transparentność ESG zwiększa szanse na kredyty, granty i fundusze UE, a także na lepsze warunki finansowania. 

d) Zarządzanie ryzykiem i wyższa odporność biznesu
Proces raportowania wymaga analizy ryzyk środowiskowych, społecznych i regulacyjnych. Dzięki temu firma wcześniej identyfikuje zagrożenia (np. wzrost cen energii, zmiany prawne) i może reagować proaktywnie.

e) Budowanie reputacji i przewagi konkurencyjnej, gotowość na trendy rynkowe
Transparentność w zakresie zrównoważonego rozwoju staje się wyróżnikiem rynkowym. Konsumenci i pracownicy preferują firmy odpowiedzialne społecznie, a VSME pozwala to udokumentować.

Dobrowolny Standard VSME składa się z dwóch modułów:

1. Moduł podstawowy (Basic) – 11 ujawnień, obejmuje: 

• Informacje ogólne (profil firmy, zakres raportu),

• Środowisko: zużycie energii, emisje GHG (Scope 1 i 2), zanieczyszczenia, gospodarka cyrkularna,

• Społeczne: warunki pracy, BHP,

• Ład korporacyjny: uczciwość w biznesie, polityki.
   

2. Moduł kompleksowy (Comprehensive) – 9 dodatkowych ujawnień, dla firm, które chcą zwiększyć wiarygodność lub przygotować się do CSRD. Obejmuje: 

• Strategię ESG i cele klimatyczne,

• Analizę ryzyk klimatycznych,

• Emisje Scope 1,2,3,

• Polityki praw człowieka i incydenty ich naruszenia,

• Różnorodność płci w zarządzie,

• Przychody z sektorów wykluczonych z unijnych benchmarków. 
   

 Kluczowe cechy VSME:

• 20 ujawnień, podzielonych na 4 obszary: informacje ogólne, środowisko, społeczne, ład korporacyjny.

• Zasada „jeśli dotyczy” – firma sama decyduje, które ujawnienia są istotne.

• Brak obowiązkowej pełnej analizy podwójnej istotności – ogromna oszczędność czasu i kosztów.

• Spójność z ESRS, ale w wersji uproszczonej – łatwe przejście do pełnych wymogów w przyszłości.
   

Podsumowując, Omnibus zmienił krajobraz regulacyjny, ale nie zmniejszył oczekiwań rynku wobec transparentności ESG. W obliczu rosnącej presji ze strony inwestorów, klientów i partnerów biznesowych, VSME staje się kluczowym narzędziem dla firm, które chcą zachować konkurencyjność, budować zaufanie i przygotować się na przyszłe regulacje – bez nadmiernych kosztów i obciążeń administracyjnych. To prosty, proporcjonalny standard, który pozwala MŚP działać strategicznie już dziś.

Autor: Anna Barbaruk, Ekspertka ESG Institute

Polecane artykuły

Dołącz do naszej listy mailingowej i otrzymuj najświeższe wiadomości ESG

*Subskrybując wyrażasz zgodę na przetwarzanie Twoich danych w celach marketingowych.

ESG Institute

+48 797 301 987

info@esginstitute.eu

Rondo ONZ 1
00-124 Warszawa

Social media