ESG Institute » Cyrkularność, która się opłaca: Jak projektować elektronikę zgodnie z wymogami ESPR

Zaloguj

Wyloguj

16 lutego 2026

Cyrkularność, która się opłaca: Jak projektować elektronikę zgodnie z wymogami ESPR

Projektowanie cyrkularne w urządzeniach elektronicznych stanowi szansę na ograniczenie wpływu środowiskowego przy jednoczesnym zachowaniu efektywności kosztowej. Przykładem jest modułowy, łatwy w naprawie smartfon (FairPhone6), który pokazuje, że możliwe jest obniżenie śladu węglowego produktu (PCF – Product Carbon Footprint) nawet o 20% przy wzroście kosztów poniżej 3%. Przy wydłużeniu cyklu życia urządzenia do

ośmiu lat, roczna emisja CO₂e może spaść aż o 46%. Takie podejście nie tylko wspiera cele zrównoważonego rozwoju, ale także przygotowuje producentów na nadchodzące wymogi Rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla produktów zrównoważonych (ESPR).

Kontekst i wyzwania

Branża elektroniczna znajduje się pod rosnącą presją regulacyjną, rynkową i konsumencką. Regulacje UE, takie jak ESPR oraz dyrektywa „Right to Repair”, wymuszają projektowanie produktów trwalszych, łatwiejszych w naprawie oraz transparentnych pod względem oddziaływania środowiskowego. Jednocześnie konsumenci coraz częściej oczekują etycznych i odpowiedzialnych produktów, a ryzyka operacyjne związane z e-odpadami,

raportowaniem emisji oraz rozszerzoną odpowiedzialnością producenta stają się coraz bardziej złożone.

Nieprzestrzeganie ESPR to nie tylko problem wizerunkowy, lecz realne ryzyko finansowe i strategiczne. Projektowane sankcje mogą sięgać do 4% rocznego obrotu w UE lub obejmować kary pieniężne, ograniczenia rynkowe, obowiązkowe wycofanie produktów czy wykluczenie z zamówień publicznych.

Przejście z linearnego modelu „wyprodukuj–użyj–wyrzuć” na model cyrkularny otwiera przed producentami elektroniki nowe możliwości: wydłużenie życia produktów, odzysk zasobów, redukcję emisji oraz budowę zaufania marki.

Strategiczna szansa cyrkularna

Cyrkularność w elektronice zaczyna się już na etapie projektowania – poprzez modułową architekturę umożliwiającą naprawy i modernizacje. Obejmuje również odpowiedzialne pozyskiwanie komponentów oraz nowe modele biznesowe, takie jak leasing, refabrykacja czy programy odkupu. Kluczowe elementy projektowania cyrkularnego to:

modułowość wydłużająca życie urządzeń,
wykorzystanie komponentów o niższym śladzie węglowym (np. energooszczędnych układów scalonych),
optymalizacja procesów produkcji i logistyki.

Takie podejście wspiera cele ESG, ogranicza ryzyka regulacyjne, przynosi oszczędności kosztowe i wzmacnia pozycję marki na rynkach wrażliwych środowiskowo.

Case Study: zrównoważony smartfon

Urządzenie zaprojektowano w pełni modułowo – bateria, ekran, aparat czy inne kluczowe komponenty mogą być wymieniane przez użytkownika bez specjalistycznych narzędzi. To znacząco ogranicza ilość e-odpadów i wydłuża cykl życia produktu.

Analiza środowiskowa pokazuje, że standardowy smartfon emituje ok. 42 kgCO₂e rocznie przy 3-letnim okresie użytkowania, podczas gdy wydłużenie życia urządzenia do 8 lat obniża tę wartość do 7,6 kgCO₂e rocznie – czyli o 46%.

Największy udział w kosztach (86%) i emisjach (73%) mają PCBA, wyświetlacz AMOLED oraz moduły aparatu. Zastosowanie bardziej energooszczędnych układów scalonych pozwala ograniczyć emisje o ok. 4,2 kgCO₂e przy wzroście kosztu jedynie o 4 USD. Dodatkowe korzyści przynosi przeniesienie produkcji do lokalizacji o niższej intensywności węglowej – redukcja emisji w produkcji i transporcie oraz oszczędności logistyczne.

Łącznie, wzrost kosztu o 5,81 USD (ok. 2,3%) pozwala obniżyć ślad węglowy produktu o 8,68 kgCO₂e. Urządzenie to jest już zgodne z wymogami ESPR, co zapewnia producentowi przewagę konkurencyjną, gotowość regulacyjną

Autor: Tomasz Rola - Founder ro.lab consulting